Και κανείς δεν αντιστέκεται...

Μέρα με τη μέρα τα χάνουμε όλα...

Και κανείς δεν αντιστέκεται...

Προηγήθηκε η κοινωνική και ηθική μας χρεοκοπία - μετά ακολούθησε η οικονομική χρεοκοπία...

Και κανείς δεν αντιστέκεται...

Ή είμαστε λαός αυτοκτόνων ή έτσι μας αρέσει. Δεν είναι τυχαία η πάνδημη ευχή: νάχουμε την υγειά μας. Αλήθεια γιατί νά έχουν την υγειά τους όλοι αυτοί οι μαζάνθρωποι; Τι να την κάνουν;

Ο εξανδραποδισμός των δημοσιογράφων...

Η αδράνεια στην ηθική των ΜΜΕ

Δημοσιεύτηκε στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Η ηθική ανυποληψία των σημερινών ΜΜΕ δεν αποτελεί είδηση. Τουλάχιστον όχι φρέσκια είδηση. Είναι ένα παγκόσμιο φαινόμενο, με διαφορετική διάσταση σε κάθε χώρα ανάλογα με τις ιδιαίτερες πολιτικές και οικονομικές συνθήκες. Το θέμα είναι, αν οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι και το κοινό είναι σε εγρήγορση, για να την αντιμετωπίσουν ή απλώς επαναπαύονται στην αδράνεια, την παραγωγή και κατανάλωση εύπεπτης « ειδησεογραφικής » τροφής, την απώλεια προσανατολισμού. Και είναι προφανές ότι στις ημέρες μας αυτό κάνουν συνήθως.

Ο Σερζ Χαλιμί, νεόκοπος διευθυντής της εφημερίδας « Le Monde diplomatique » και διάδοχος του Ιγνάσιο Ραμονέ, έδωσε μια διάλεξη προχθές το βράδυ στο Γαλλικό Ινστιτούτο Αθηνών με αφορμή την επέτειο των 10 χρόνων της έκδοσής της στην Ελλάδα. Ο τυνησιακής καταγωγής Γάλλος εμφανίστηκε πραγματιστής, για να μην πούμε απαισιόδοξος.

Από την άλλη πλευρά είναι σαφές ότι, αν οι ίδιοι οι εργαζόμενοι στον Τύπο δεν κάνουν δημόσια και αυστηρή αυτοκριτική, το μέλλον της δημοσιογραφίας είναι αδιέξοδο. Η διαφήμιση και το κατεστημένο έχουν γίνει το χέρι που δεν μπορούμε να δαγκώσουμε, αλλά πρέπει να φιλάμε για την επιβίωση των Μέσων.

Ο Σερζ Χαλιμί έγινε γνωστός το 1997 χάρη στο βιβλίο του « Οι νέοι σκύλοι-φύλακες », το οποίο εστιάζει στις σχέσεις τηλεαστέρων-μεγαλοδημοσιογράφων και πολιτικών. Περιγράφει πώς μια μικρή ομάδα « μόνιμων τηλεοπτικών καλεσμένων » διαμορφώνει την κοινή γνώμη σύμφωνα με τα συμφέροντά της. Ένα άλλο προσφιλές του θέμα στο βιβλίο που πούλησε 250.000 αντίτυπα είναι η λογοκρισία και η αυτολογοκρισία. Το 2000, έγραψε το βιβλίο « Η κοινή γνώμη διαμορφώνεται », μαζί με τον Ντομινίκ Βιντάλ, καταγράφοντας πώς τα γαλλικά ΜΜΕ πήραν απροκάλυπτα το μέρος του ΝΑΤΟ στους πολέμους της πρώην Γιουγκοσλαβίας και ιδιαίτερα στην περίπτωση του Κοσόβου, χωρίς να διατηρήσουν την επιβεβλημένη κριτική στάση.

Χωρίς περιστροφές

Στην προχθεσινή του ομιλία ο Χαλιμί προσέγγισε το θέμα της σημερινής κατάστασης στον Τύπο χωρίς περιστροφές και ευγένειες αλλά με σαφή παραδείγματα. Η πρώτη του αναφορά αφορούσε βεβαίως την κατάσταση στη χώρα του και τον πρόεδρο Σαρκοζί. Αμέσως μετά τον εκλογικό του θρίαμβο επέλεξε να εορτάσει τη νίκη με μεγαλοεπιχειρηματίες των ΜΜΕ που τον στήριξαν, χωρίς κανέναν απολύτως ενδοιασμό για την εικόνα της εξάρτησης που θα μπορούσε να παρουσιάσει στο γαλλικό λαό. Στην κυβέρνησή του δύο υπουργοί είναι παντρεμένοι με μεγαλοδημοσιογράφους της γαλλικής τηλεόρασης, ενώ συντάκτες και διευθυντές μεγάλων Μέσων έχουν αναλάβει σύμβουλοι πολιτικών.

Ο εναγκαλισμός πολιτικών και δημοσιογράφων στη Γαλλία ποτέ δεν ήταν πιο στενός. Όλα αυτά στη χώρα όπου ο Σαρτρ ίδρυσε μια από τις ιστορικότερες αριστερές εφημερίδες, τη Λιμπερασιόν η οποία βρίσκεται σήμερα στα χέρια του Ρότσιλντ, ο Καμί έδωσε ένα σαφές περίγραμμα των καθηκόντων ενός δημοσιογράφου και η εσωτερική απειλούμενη αυτονομία των συντακτών στη Μοντ, ήταν πρότυπο για τους δημοσιογράφους σε όλον τον κόσμο.

« Μας έχει βολέψει να μελετάμε αυτήν τη ζοφερή κατάσταση και να μην κάνουμε απολύτως τίποτα », έλεγε χθες ο Χαλιμί, λέγοντας ότι η νέα γενιά δημοσιογράφων γαλουχείται με την αντίληψη ότι το Μέσο στο οποίο εργάζονται δεν είναι ένας φορέας δημοκρατίας και ελευθερίας για την κοινωνία αλλά μια μικρομεσαία επιχείρηση, όπου, όταν πέφτει η κυκλοφορία και η θεαματικότητα, μπορεί να γίνουν περικοπές προσωπικού.

Είναι λοιπόν σαφές ότι όχι μόνο στη Γαλλία -όπου 200 οικογένειες συγκεντρώνουν στα χέρια τους τον πλούτο, τον Τύπο και την εξουσία- αλλά και σε άλλες χώρες, η άνευ όρων παράδοση των δημοσιογράφων στις επιθυμίες των βιομηχάνων του Τύπου είναι ο κανόνας.

Όχι, ότι οι πολιτικοί πάνε πίσω. Ο Χαλιμί έφερε σαν παράδειγμα τον Τόνι Μπλερ κατάλαβε το 1995 ότι, για να έλθουν στην εξουσία οι Εργατικοί, θα έπρεπε να θυσιάσουν ένα κομμάτι της σοσιαλιστικής τους θεώρησης, αλλά και να συμμαχήσουν με τον βαρόνο του Τύπου, Ρούπερτ Μέρντοχ που εκδίδει μεταξύ άλλων τις εφημερίδες « Τάιμς » και « Σαν ».

Έλλειψη αξιοπιστίας

Άλλη μια πικρή διαπίστωση του Χαλιμί είναι ότι ποτέ άλλοτε τα ΜΜΕ δεν εκπροσωπούν τόσο πιστά την άποψη εκείνων που τα διοικούν και όχι του εκλογικού σώματος. « Το 1958 σε κάποια κρίσιμα ευρωπαϊκά θέματα ο γαλλικός Τύπος αντικατόπτριζε τις απόψεις του λαού όπως φάνηκε από δημοσκοπήσεις, έρευνες και εκλογικά αποτελέσματα. Το 2005, το σύνολο των ΜΜΕ στήριζαν το ευρωπαϊκό σύνταγμα, αλλά τελικά οι Γάλλοι το καταψήφισαν σε δημοψήφισμα ».

Το πιο σοκαριστικό όμως κομμάτι της ομιλίας του καινούριου διευθυντή της Monde Diplomatique είναι πως τα οικονομικά συμφέροντα ορίζουν απροκάλυπτα πλέον τη λειτουργία του Τύπου : « Στέκομαι στη φράση του διευθυντή του μεγάλου ιδιωτικού τηλεοπτικού καναλιού της Γαλλίας TF1, Πατρίκ Λε Λε που δεν δίστασε να πει δημοσίως “Η δουλειά του καναλιού μας είναι να βοηθάμε τους διαφημιστές να πουλήσουν το προϊόν τους. Πουλάμε στην Coca Cola διαθέσιμο τηλεοπτικό χρόνο στον ανθρώπινο εγκέφαλο” ». Κοντολογίς, όλα τα προγράμματα του σταθμού έχουν ως στόχο να κρατήσουν τον τηλεθεατή στη θέση του (και αρκετά υπνωτισμένο) ώστε να « καταπιεί αμάσητη » τη διαφήμιση του αναψυκτικού και άλλων προϊόντων. « Ζούμε στην εποχή όπου ο μεγαλοβιομήχανος του Τύπου δεν χρειάζεται να δίνει εντολές στους συντάκτες, διότι εκείνοι συμμορφώνονται από μόνοι τους », κατέληξε ο Χαλιμί. Οπωσδήποτε μια διάλεξη για την απολεσθείσα τιμή του Τύπου είναι γεμάτη από παραδείγματα που ήδη γνωρίζουμε. Το κακό όμως είναι ότι κανείς δεν φαίνεται διατεθειμένος να μπει σε μια πνευματική αντίσταση.

Προκομμένοι Γερμανοί , τεμπέληδες Έλληνες...

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολη ΙΙ, λάδι σε καμβά

Τις δύο επιστολές μας τις έστειλε με e-mail η φίλη Λ.M.

Αξίζει να τις διαβάσετε...

1) Ανοιχτή επιστολή προς τον Γ.Α. Παπανδρέου, εφημερίδα Das Bild, 5 Μαρτίου 2010:

«Αγαπητέ κ. Πρωθυπουργέ,

Όταν θα διαβάζετε αυτές τις γραμμές, θα βρίσκεστε σε μία χώρα η οποία είναι εντελώς διαφορετική από τη δική σας. Βρίσκετε στη Γερμανία.

Εδώ οι άνθρωποι εργάζονται μέχρι τα 67 τους. Ο 14ος μισθός για τους δημόσιους υπαλλήλους δεν υπάρχει πλέον από καιρό. Εδώ δεν πρέπει να πληρώνει κανείς χιλιάδες ευρώ για λάδωμα, για να βρει εγκαίρως κρεβάτι σε νοσοκομείο. Ούτε πληρώνουμε συντάξεις για κόρες στρατηγών, που δυστυχώς δεν βρίσκουν σύζυγο. Σε εμάς τα πρατήρια βενζίνης έχουν ταμειακές μηχανές, οι οδηγοί ταξί δίνουν αποδείξεις και οι αγρότες δεν παίρνουν επιδοτήσεις της ΕΕ για εκατομμύρια ελαιόδεντρα που στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν.
Και η Γερμανία έχει βέβαια μεγάλα χρέη, αλλά μπορούμε και τα ξεπληρώνουμε. Επειδή το πρωί ξυπνάμε αρκετά νωρίς και δουλεύουμε όλη την ημέρα. Επειδή πάντα αποταμιεύουμε ένα μέρος του μισθού μας για δύσκολους καιρούς. Επειδή έχουμε υγιείς επιχειρήσεις, τα προϊόντα των οποίων έχουν ζήτηση σε όλο τον κόσμο.

Αγαπητέ κ. Πρωθυπουργέ,

Σήμερα βρίσκεστε στη χώρα που με τους χιλιάδες τουρίστες της φέρνει ένα σωρό χρήματα στην Ελλάδα. Που με τον Όττο Ρεχάγκελ σας έστειλε ακόμη και τον προπονητή των πρωταθλητών στην Ευρώπη στο ποδόσφαιρο. Θέλουμε να είμαστε φίλοι με τους Έλληνες. Αυτός είναι ο λόγος, άλλωστε, που η Γερμανία έχει δώσει για τη χώρα σας, από τότε που αυτή εντάχθηκε στο ευρώ, γύρω στα 50 δισ. ευρώ καθαρά. Αλλά ένα πράγμα πρέπει να είναι επίσης σαφες: ίδιον της καλής φιλίας είναι να λες στον άλλο, όταν είναι αναγκαίο, καμιά φορά και την αλήθεια.

Υπό αυτό το πνεύμα σας απευθύνουμε εγκάρδιο χαιρετισμό,
η σύνταξη της Bild

ΥΓ.: Σε περίπτωση όπου θέλετε να μας απαντήσετε, εσωκλείουμε το κατάλληλο γραμματόσημο. Στο κάτω κάτω θέλουμε να σας βοηθήσουμε να κάνετε οικονομία.»

2) Απάντηση από δύο τεμπέληδες Έλληνες στην εφημερίδα Das Bild

«Αγαπητές κυρίες, αγαπητοί κύριοι (που λέει ο λόγος!),

Ακολουθώντας την εμπνευσμένη εκείνη πρόταση που έγινε στην ταμπλόιντ, σεξουαλικά ιδεόληπτη φυλλάδα σας από δύο εξέχοντα, κατά τα άλλα, δεξιά μέλη του δημοκρατικού κοινοβουλίου σας, δηλαδή ότι οι Έλληνες θα πρέπει να πουλήσουν όχι μόνο μερικά νησιά τους αλλά και τον Παρθενώνα προκειμένου να αποφύγουν τη χρεοκοπία, είδε το φως της ζωής μία εξίσου εμπνευσμένη ανοικτή επιστολή από εσάς τους ίδιους προς τον Έλληνα πρωθυπουργό. Σε αυτήν, ενώ δεν παραλείπετε να εκφράσετε την καλόγνωμη ευχή σας να είστε φίλοι με τον ελληνικό λαό, (νομίζετε πως) βρίσκετε την ευκαιρία να κατηχήσετε εμάς, τους Έλληνες (που είμαστε ένας πολύ διαφορετικός λαός από εσάς, τους Γερμανούς), σε θέματα εργατικότητας και εντιμότητας.

Λόγω της απουσίας του πρωθυπουργού μας στο εξωτερικό και του βεβαρημένου προγράμματός του, σκεφτήκαμε ότι θα άρμοζε να παράσχουμε μιαν απάντηση στην επιστολή σας εμείς. Για λίγο (αλλά όχι για περισσότερο) θα προσπαθήσουμε να παρακολουθήσουμε τη -φερόμενη ως φιλική- αλαζονεία σας και να δώσουμε μιαν απάντηση τηρώντας τη δική σας εκφραστική γραμμή:

Ο Γιώργος Παπανδρέου, λοιπόν, μπορεί να βρίσκεται αρκετά μακριά, όμως εμείς εξακολουθούμε να είμαστε σε αυτήν τη χώρα, την Ελλάδα, που είναι μια πολύ διαφορετική χώρα από τη δική σας:

α) Στη χώρα αυτήν πολλοί α-σεξουαλικοί, πεινασμένοι για έρωτα θηλυκοί Γερμανοί τουρίστες αποζητούν και βρίσκουν ένα είδος ανάλογης παρηγοριάς στην παρέα τους με ξεκούραστους αρσενικούς Έλληνες οικοδεσπότες. Βλέπετε, οι αρσενικοί οικοδεσπότες δεν έχουν εργαστεί μέχρι εξαντλήσεως και είναι σε θέση να τους παράσχουν ικανοποιητική διασκέδαση. Μάλιστα, είναι τόσο μεγάλος ο αριθμός των προμνημονευθεισών αυτών πεινασμένων Γερμανίδων κυριών-επισκεπτριών των νησιών μας, ώστε μια μεγάλη μερίδα του ελληνικού αντρικού πληθυσμού επιλέγει να παραμείνει σε αγρανάπαυση κατά τη «νεκρή» τουριστική περίοδο του χρόνου. (Σε αυτό που ονομάζεται Οικονομική και Νομισματική Ένωση έχει αποδειχτεί αληθινό ένα και μόνο μότο: «ο πελάτης έχει πάντα δίκιο».) Ίσως αυτός να είναι ο λόγος για τον οποίο οι θυγατέρες των αξιωματικών του στρατού μας βρίσκουν δυσκολία στην εξασφάλιση κατάλληλου γαμπρού.

β) Έχετε δίκιο, λοιπόν, στην εκτίμησή σας ότι υπάρχει πλέον έλλειψη λαδιού από ελληνικά ελαιόδεντρα. Θα μπορούσατε, όμως, να διακρίνετε επίσης μία γενεσιουργό αιτία για αυτό στις δικές μας εισαγωγές «λαδιού», οι οποίες διεξάγονται εδώ και πολλά χρόνια, από τη γερμανική εταιρία με την επωνυμία Siemens. Αυτή καθώς και άλλες γνωστές -«υγιείς» κατά τα λοιπά- γερμανικές φίρμες ανήκουν στη χορεία εκείνων που έχουν αποδειχτεί διαβόητες για τις «λαδερές» δραστηριότητές τους ανά τον κόσμο, από τη Νορβηγία ως την Γκάνα. Στην έκταση όπου αυτές αφορούν την Ελλάδα, ίσως θα έπρεπε να ρωτήσετε τον κ. Μιχάλη Χριστοφοράκο· εκείνος θα μπορούσε ίσως να πει κάτι επί θεμάτων σχετικών με την υγιή γερμανική επιχειρηματικότητα.

γ) Ας ακούσουμε τώρα και κάτι από έναν πολυαγαπημένο στην Ελλάδα Γερμανό, τον Όττο Ρεχάγκελ: «Οι Έλληνες είναι ένας ευχάριστος λαός· τους αρέσει να κουβεντιάζουν και ΑΓΑΠΟΥΝ ΤΗ ΖΩΗ». Αγοράζουν, μπορούμε εμείς να προσθέσουμε, ολόκληρο το καρπούζι, κι όχι μια φέτα του, έστω κι αν αποφασίσουν να πετάξουν το περισσότερο στα γουρούνια (έναν ακόμη μείζονα τομέα εισαγωγών εκ Γερμανίας). Τους αρέσει να πέφτουν αργά για ύπνο, δεν ΕΞΑΝΑΓΚΑΖΟΝΤΑΙ να τερματίζουν νωρίς τη νυχτερινή ζωή τους, και συμβαίνει να απολαμβάνουν -πέραν του σεξ- τον καφέ τους κάτω απ' τη λιακάδα.

δ) Έχετε και πάλι δίκιο, όταν λέτε ότι οι δικοί μας ασθενείς υποχρεώνονται να δωροδοκήσουν, προκειμένου να βρουν κρεβάτι στα νοσοκομεία μας. Θα μπορούσατε, όμως, εξίσου καλά να πάρετε υπόψη σας ότι αυτό μπορεί να αποδοθεί, μεταξύ άλλων λόγων, στο γεγονός πως κατανέμουμε ελλιπείς πόρους στην υγειονομική περίθαλψη, γιατί είμαστε υποχρεωμένοι να πληρώνουμε ένα σωρό λεφτά για να αγοράζουμε, λόγου χάρη, υποβρύχια -ελαττωματικά μερικές φορές- από τη Γερμανία, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε απειλές από κάποιους γείτονές μας - οι οποίοι, την ίδια στιγμή, δέχονται την καλύτερη των μεταχειρίσεων κατά τις εγκληματικές διεκδικήσεις τους εναντίον της χώρας μας από κάποιους συμμάχους μας, π.χ. από κάποια αξιόπιστα μέλη της γερμανικής Δεξιάς.

ε) Εμείς σας ευχόμαστε να μην βρεθείτε ποτέ υπό την πίεση να πουλήσετε κάποιο από τα μνημεία σας. Αν όμως δεχτούμε ότι ένα έθνος όφειλε να πουλήσει κάποια από τα κατάλοιπα του παρελθόντος του, δεν θα ήταν άραγε περισσότερο επικερδές για τον αγοραστή (είμαστε σίγουροι πως θα συμφωνήσετε σ' αυτό), εάν αυτό το μνημείο ήταν η Ακρόπολη και όχι το Μπούχενβαλντ ή το Νταχάου;

Αρκετά όμως με το υπόρρητο εθνικιστικό/ρατσιστικό παραλήρημα του «ροζ» ταμπλόιντ σας, όπως και με το πολιτιστικό σύμπλεγμα που είναι εγγενές στις προτάσεις των περιώνυμων δεξιών πολιτικών σας. Η δική μας Γερμανία δεν είναι ούτε μια μνησίκακη ούτε μια εκδικητική ηττημένη, «πειθαρχημένη» χώρα του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου. Η δική μας Γερμανία δεν είναι ούτε και μια καμπύλη διακυμάνσεων στο χρηματιστήριο της Φρανκφούρτης, με μια πελώρια γλώσσα για να γλείφει τα δάχτυλα από ένα μακρύ χέρι που εκτείνεται πέρα από τον Ατλαντικό, μέχρι την Ουώλ Στρητ.

Η δική μας ελληνική καρδιά ερωτεύεται την Ελένη του Γκαίτε και τραγουδά τους στίχους του Χάινε· έχει μόνιμη επικοινωνία με τη θεολογία του Λουθήρου και συγκινείται από το Θρήνο του Μένωνα για τη Διοτίμα του Χαίλντερλιν· βρίσκει παραμυθία στην ψυχολογία του Γιάσπερς και θαμπώνεται με το θέατρο του Μπρεχτ· εντρυφά στη φιλοσοφία του Χέγκελ και μελετά τα κοινωνικά προβλήματα μαζί με τον Μαρξ· κλαίει για τη γεμάτη ανθρωπιά πολιτική θυσία της Ρόζας Λούξεμπουργκ και ψυχαγωγείται με την κινηματογραφία του Φασμπίντερ· ξετρελαίνεται με τα προϊόντα της γερμανικής τεχνολογίας και χορεύει στους ρυθμούς των Scorpions, ενόσω θαυμάζει ένα αρχιτεκτονικό σχέδιο του Γκρόπιους ή έναν πίνακα του Λις. Αυτή είναι η δική μας Γερμανία: μια ανοιχτόμυαλη, αληθινά γενναιόδωρη χώρα, η πρωτοπορία της ευρωπαϊκής οικονομίας, επιστήμης και παιδείας. Ποια είναι η δική σας Γερμανία;

Στην επιστολή σας κάνετε λόγο για την έννοια της φιλίας. Ο Ηράκλειτος έλεγε πως φιλία δεν είναι τόσο η βοήθεια που θα δεχτούμε, όσο το αίσθημα ότι σε περίπτωση ανάγκης μπορούμε να στηριχτούμε στον φίλο μας. Τα υποβρύχια που «γέρνουν» μας τα προμήθευσαν έναντι αδράς αμοιβής, αγαπητοί συντάκτες της Bild, αξιόπιστοι και εργατικοί Ευρωπαίοι φίλοι μας, λειτουργώντας σαν «αεριτζήδες», έτσι δεν είναι; Μπορεί, πάλι, κανείς να αναλογιστεί τις σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων στον κόσμο του πληρωμένου έρωτα. Εκεί, όπου οι συνθήκες δεν είναι τόσο «πολιτισμένες» όσο στον δικό μας «αγνό» κόσμο, η φιλία έχει ένα εντελώς ιδιαίτερο περιεχόμενο. Μια διάσημη Ελληνίδα ιερόδουλος, η Γαβριέλα, έλεγε ότι «η πόρνη πρέπει να είναι πάντοτε φίλη με τον πελάτη». Θα μπορούσε άραγε να υποστηρίξει κανείς ποτέ ότι κάτι παρόμοιο ισχύει και για τον νταβατζή; Εμείς, τουλάχιστον, όχι - αν και όλα τούτα δεν έχουν, βέβαια, καμία απολύτως σχέση με τον ειδυλλιακό κόσμο των «υγιών» επιχειρηματικών ομίλων τύπου Siemens. Ή μήπως έχουν;

Αγαπητοί «φίλοι», αγαπητές «φίλες»: ίσως δεν (θέλετε να) ξέρετε ότι στη χώρα μας, με την ανεργία σε πολύ υψηλά επίπεδα και τους μισθούς στο κατώτατο επίπεδο της ευρωζώνης, πολλοί συμπατριώτες μας δουλεύουν σε δεύτερη, ακόμη και σε τρίτη, δουλειά για να τα βγάλουν πέρα. Ωστόσο, είναι ακριβώς επειδή δουλεύετε όλη την ημέρα, κάθε μέρα, μέχρι το πέρας της ζωής σας ΔΙΧΩΣ να απολαμβάνετε τη ΖΩΗ, αλλά περισσότερο είναι επειδή είστε περήφανοι για το ότι ΔΕΝ έχετε έναν 14ο μισθό, που δεν θα καταλάβετε ποτέ τα λόγια του Ζορμπά: «Κάθε φορά που πλαντάζω, κάτι μου φωνάζει "χόρεψε!"..., και η λύπη σιγά σιγά σβήνεται μες στη ζωντάνια του χορού». (Μια ιστορική πληροφορία: ο Αλέξης Ζορμπάς πέθανε από την πείνα το 1941 υπό τη ναζιστική κατοχή της Ελλάδας.)

Δύο τεμπέληδες, ειλικρινείς φίλοι της Γερμανίας,

Σταμάτης Νικηταράς, οικονομικός επιστήμονας, ειδικός στα ΜΜΕ και «αεριτζής» απόγονος του πολυμήχανου Οδυσσέα

Θανάσης Χαλιώτης, ένας κομμάτι γερμανόφωνος, αριστερός (όχι ΠΑΣΟΚ), πολύ φτωχός και εξίσου «αεριτζής» ιστορικός

ΥΓ.1: Σας ευχαριστούμε για το γραμματόσημο που εσωκλείσατε, αλλά, καθώς δεν θέλουμε να κάνουμε οικονομία, αποφασίσαμε να αγοράσουμε (στο κάτω κάτω, δικά μας είναι τα λεφτά;) ένα άκρως ελληνικό γραμματόσημο, με την ελπίδα ότι θα το εκτιμήσετε δεόντως.»

Η Ευρωπαϊκή "Ένωση", η στάση της Γερμανίας...

Περικυκλωμένοι από μαύρα σύννεφα και στο χείλος της αβύσσου...
Μας μένουν οι μνήμες του τοπίου, η παρηγοριά από τη ζωγραφική ή τον καλλιτεχνικό λόγο...


Γιάννης Σταύρου, Δειλινό στον Θερμαϊκό, λάδι σε καμβά

Για την κατάσταση σην Ευρώπη...

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 9-5-2010

Το γερμανικό αίνιγμα
(μετ. από άρθρο των New York Times)

Την περασμένη εβδομάδα, η γερμανική εφημερίδα Frankfurter Allgemeine Zeitung φιλοξένησε συνέντευξη του πρώην πρωθυπουργού της Ισπανίας Χοσέ Μαρία Αθνάρ. Ενα από τα ερωτήματα που του έθεσε ήταν το εξής: «Μήπως η ελληνική κρίση αποδεικνύει ότι η Γερμανία έγινε πιο εγωιστική, εθνικιστική και λιγότερο ευρωπαϊκή χώρα;». «Οχι απαραίτητα», απάντησε με διπλωματικό τρόπο ο κ. Αθνάρ. Προσέθεσε όμως με νόημα ότι αν και η Γερμανία δεν έχει υποχρέωση να πληρώνει για τα λάθη των άλλων, «πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι έχει αυξημένες ευθύνες μέσα στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης».

Το γερμανικό αίνιγμα έχει τεθεί και με άλλους τρόπους τις τελευταίες ημέρες. Ο Ούλριχ Μπεκ, κοινωνιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου και στο London School of Economics, διερωτήθηκε, για παράδειγμα, τις προάλλες, «αν η Γερμανία θεωρεί ότι έφτασε η ώρα να υπερασπιστεί τον εαυτό της απέναντι στα δεσμά της Ευρώπης και τον φθόνο των γειτόνων της. Αν εγκατέλειψε πλέον το όραμα που είχε για την ενωμένη ήπειρο». Οπως θα δούμε παρακάτω, η απάντηση που έδωσε μάλλον εμπνέει ανησυχία, παρά καθησυχάζει.

Από την αρχή της κρίσης, η Αγκελα Μέρκελ κατέστησε σαφές ότι τα γερμανικά συμφέροντα προηγούνται των ευρωπαϊκών. Για παράδειγμα, ταλαντεύτηκε ως προς την ανάγκη παροχής βοήθειας στην Ελλάδα, μόνο και μόνο επειδή συνάντησε αντιδράσεις στο εσωτερικό της χώρας. Ο 91χρονος πλέον πρώην καγκελάριος της χώρας, Χέλμουτ Σμιτ, δεν έκρυψε τον προβληματισμό του για την εξέλιξη αυτή. Οπως μου είπε «η γερμανική πολιτική ηγεσία δεν αντιλαμβάνεται ότι η χώρα πρέπει να προσδέσει τη μοίρα της σε μια ευρύτερη οντότητα, την Ε. Ε. Ο δεσμός της με την Ευρώπη θα λειτουργήσει προς το γερμανικό συμφέρον, αλλά οι πολιτικές ελίτ του Βερολίνου δεν το καταλαβαίνουν. Κάτι ανάλογο όμως συμβαίνει και στη Γαλλία». Οι απόψεις του Σμιτ έχουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη Γερμανία. Ανάλογες όμως ήταν και οι εκτιμήσεις του πρώην υπουργού Εξωτερικών της χώρας, Γιόσκα Φίσερ, ο οποίος μου τόνισε ότι σε συζητήσεις που είχε πρόσφατα με νέους Γερμανούς πολιτικούς, κατάλαβε ότι «δεν επενδύουν πλέον ούτε πολιτικά ούτε ψυχικά στην Ευρώπη. Θεωρούν ότι η Ε. Ε. είναι απλώς εμπορικός εταίρος».

Από την πλευρά του, ο Βόλφανγκ Σόιμπλε, νυν υπουργός Οικονομικών και πρώην προσωπάρχης του Χέλμουτ Κολ, αντέκρουσε τις προαναφερθείσες αιτιάσεις, λέγοντάς μου ότι «η Γερμανία αναλαμβάνει τις ευθύνες της και είναι αποφασισμένη να υπερασπιστεί τη σταθερότητα της Ευρωζώνης και το ευρωπαϊκό οικοδόμημα γενικότερα». Εν τούτοις, ο Χανς Ούλριχ Κλόζε, διευθυντής του γερμανικού υπουργείου Εξωτερικών για θέματα σχέσεων με την Αμερική και στέλεχος των Σοσιαλδημοκρατών, ήταν πολύ πιο επιθετικός: «Αυτό που ορισμένοι εταίροι μας ονομάζουν γερμανικό εθνικισμό είναι η άρνηση του Βερολίνου να πληρώνει για όλους τους άλλους. Πρέπει να καταλάβουν ότι δεν μπορούμε πια να πληρώνουμε».

Ο Ούλριχ Μπεκ εξηγεί τις παραπάνω αντιδράσεις, χαρακτηρίζοντάς τις εκφάνσεις του νέου γερμανικού «ευρω-εθνικισμού». Οπως γράφει ο έγκριτος κοινωνιολόγος, η γερμανική πολιτική γίνεται όλο και πιο εθνοκεντρική και το παραδοσιακό πνεύμα συνεργασίας υποχωρεί. Πρόκειται για μια ιδεολογική τάση που παρατηρείται και στις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος, ενώ η οικονομική κρίση ήταν πιθανότατα μια αφορμή για να εκδηλωθεί με πιο ανοιχτό τρόπο. Είναι ενδεικτικό ότι καθ’ όλη τη διάρκεια της κρίσης, η Αγκελα Μέρκελ δεν έκρυψε ότι θέλει να δημιουργήσει μία «Γερμανική Ευρώπη», να στρέψει δηλαδή την κατεύθυνση της ενωσιακής διαδικασίας προς τις βλέψεις του Βερολίνου. Με άλλα λόγια, η Γερμανία δεν είναι πια η πιο φιλοευρωπαϊκή χώρα στην Ε. Ε, αλλά ένα κράτος που υποτιμά τους ευρωπαϊκούς του δεσμούς.

Είναι άραγε αυτή μια ακριβής εκτίμηση της κατάστασης; Ο Χέλμουτ Σμιτ φαίνεται να συμφωνεί. Σύμφωνα με τους γερμανικούς Financial Times, στο συμπέρασμα αυτό συνηγορεί και η περυσινή απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου, με την οποία εξέφρασε τη διαφωνία του στην εκχώρηση περαιτέρω αρμοδιοτήτων σε κοινοτικά όργανα, επειδή η Ευρώπη έχει υποτίθεται «έλλειμμα δημοκρατίας». Επίσης, το νέο γερμανικό Σύνταγμα, το οποίο θα τεθεί σε ισχύ από το 2016, απαγορεύει την πρόβλεψη ελλειμμάτων άνω του 0,35% στον γερμανικό προϋπολογισμό, αντί για 3%, που είναι το όριο στο οποίο έχουν συμφωνήσει όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης. Πρόκειται για μια απόφαση, η οποία θα διαιωνίσει τα θετικά εμπορικά ισοζύγια της Γερμανίας και τα αντίστοιχα ελλείμματα των Ευρωπαίων εταίρων της. Οπως γράφει και ο Γάλλος οικονομολόγος, Ερίκ Λε Μπουσέρ, «η Γερμανία θέλει να αποσπάσει πελάτες από τα γαλλικά και ιταλικά προϊόντα, προκειμένου να αντισταθμίσει τις απώλειες από τα κινεζικά προϊόντα». Η αποπληθωριστική πολιτική της Γερμανίας έρχεται επίσης σε ευθεία αντίθεση με τις συστάσεις των G20 να «αυξήσει την εσωτερική κατανάλωση».

Είναι επομένως ξεκάθαρο ότι η Γερμανία έχει αλλάξει. Δεν είναι πια η χώρα που θυσίασε το νόμισμά της, προκειμένου να δεχθούν οι εταίροι της, την επανένωσή της. Το ερώτημα για τους άλλους Ευρωπαίους είναι πώς θα αντιμετωπίσουν αυτή τη νέα πραγματικότητα, την οποία φυσικά δεν είχαν προβλέψει όταν υπογράφονταν η Συνθήκη του Μάαστριχτ.