Παναγιώτης Κονδύλης, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους φιλόσοφους

“Η διάδοση της δυτικής μαζικής δημοκρατίας σε παγκόσμια κλίμακα όχι μόνον δεν θα γεννήσει πιστά αντίγραφα, αλλά θα αλλάξει και αυτήν την ίδια στις μητροπολιτικές χώρες, πυροδοτώντας παράλληλα οξύτατους αγώνες κατανομής. Αν ο 20ος αιώνας σήμανε τη διάψευση της κομμουνιστικής ουτοπίας, ο 21ος θα χαρακτηρισθεί από την κατάρρευση της φιλελεύθερης. Ποιά συγκεκριμένα γεγονότα θα συγκροτήσουν τις ροπές κατά τον 21ο αιώνα, που θα είναι ο συγκλονιστικότερος και τραγικότερος της ανθρώπινης Ιστορίας, δεν μπορούμε να ξέρουμε.

Ένα ωστόσο είναι βέβαιο: η Ιστορία δεν τελείωσε, κανείς απ΄όσους ζουν σήμερα δεν πρόκειται να πεθάνει γνωρίζοντας πως θα τελειώσει. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να περιγράψουμε τις κινητήριες δυνάμεις της, μέσα στη δεδομένη βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη συγκυρία. Και η περιγραφή αυτή δεν είναι έργο του ιδεολόγου και του ηθικολόγου. Απαιτεί ματιά ασκημένη στη θέαση της ιστορικότητας των φαινομένων.

Οι αναλύσεις αυτού του τόμου αποσκοπούν σε μια ριζική διαστολή μεταξύ ιδεολογίας και πραγματικότητας. Δεν ζητούν να προσεγγίσουν τις σημερινές πλανητικές εξελίξεις μέσα από τις δυτικές ιδεολογίες, αλλά αντίθετα να κατανοήσουν τις ιδεολογίες τούτες μέσα από την πλανητική συγκυρία και τις δυνάμεις που τη διαμορφώνουν. Όποιος δεν θέλει να είναι φερέφωνο του ισχυρού, δεν πρέπει και να αποδέχεται την εικόνα που προβάλλει ο ισχυρός για τον εαυτό του.“

Παναγιώτης Κονδύλης (1943-1998), “Από τον 20ο στον 21ο Αιώνα - Τομές στην πλανητική πολιτική περί το 2000″. Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ, 1998.
_______________________________________

Τα χρόνια έλιωσαν, συμπαρασύροντας μαζι και τις όποιες ψευδαισθήσεις μας. Επανήλθαμε στον γνωστό χωρόχρονο, στην πραγματικότητα της εποχής μας…

Αυτή την πραγματικότητα αναλύει μοναδικά, ένας από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους - ίσως ο μεγαλύτερος - της σύγχρονης δυτικής σκέψης, ο Παναγιώτης Κονδύλης.
Γεννήθηκε κι έκανε τις πρώτες πανεπιστημιακές του σπουδές στην Ελλάδα. Συνέχισε στη Γερμανία όπου κι αναγνωρίστηκε η σημαντική του φυσιογνωμία και το ανεκτίμητο, ογκώδες έργο του.

Οι Γερμανοί είπαν χαρακτηριστικά: Οι Γερμανία δεν υιοθέτησε τον Παναγιώτη Κονδύλη. Ο Παναγιώτης Κονδύλης είναι αυτός που υιοθέτησε την Γερμανία. Τον τοποθέτησαν στο πάνθεον των μεγάλων κλασικών της φιλοσοφίας.

Η Ελλάδα τον αγνόησε πανηγυρικά. Η σιωπή είναι άλλωστε το μεγαλύτερο όπλο της ανικανότητας και της μικρονοϊκής ηλιθιότητας. Μέχρι εκεί φτάνει η νόηση των εξωστρεφών “διανοούμενων” της ακαδημαϊκής και μη κοινότητας του ελληνικού μορφώματος.

Σύγκριση, άσπονδος εχθρός της μετριότητας και της διανοητικής ανημπόριας…

Περί "απροσαρμόστων" ο λόγος

"Από που ερχόμαστε; Τι είμαστε; Που πηγαίνουμε;" Paul Gauguin

Στην εποχή μας οι περισσότεροι άνθρωποι προσαρμόζονται περίφημα, όπως άλλωστε συνέβαινε σ’ όλες τις περιόδους της ιστορίας. Δε θα μπορούσε νάναι διαφορετικά τα πράγματα αφού αυτοί, η μεγάλη πλειοψηφία δηλαδή, είναι και οι γεννήτορες των χαρακτηριστικών της εκάστοτε εποχής.

Με τους απροσάρμοστους που τα βλέπουν όλα μαύρα κι άραχνα τι γίνεται; Δεν τους απομένουν και πολλά… Συνομιλούν με τον εαυτό τους, προσπαθούν να συνομιλήσουν με τους ομοίους τους – κάτι που δε συμβαίνει συχνά καθώς το είδος σπανίζει. Στην καλύτερη περίπτωση ξεθάβουν φιλόσοφους ή φιλοσοφούντες, καλλιτέχνες, ποιητές και συγγραφείς από εκείνους τους ιδιαίτερους, που επίσης δεν προσαρμόζονταν. Ύστατο καταφύγιο φιλίας, αλήθειας, παρηγοριάς στα δύσκολα αλλά και διεγερτικό – όσο κι αν φαίνεται παράξενο – δημιουργίας.

Κατά τον Anthony Storr*, η Δημιουργία – αυτή η δύσκολη κι άστατη ερωμένη – ευδοκιμεί μόνο στα περιβάλλοντα των “απροσάρμοστων” και δυστυχούντων με τον κοινωνικό περίγυρο. Τα παραδείγματα του πολλά: από τον Νίτσε και τον δικό μας Σκαλκώτα μέχρι τον Μπαλζάκ και τον Αϊνστάιν.

Γεννιέται το ερώτημα: Η περιγραφική, ιστορική ανάλυση της εποχής μας από τον Π. Κονδύλη για παράδειγμα, μπορεί να παρηγορήσει, να δώσει ελπίδες; Ελπίδες σίγουρα όχι, το αντίθετο μάλιστα. Όμως οι οξυδερκέστατες αναλύσεις του των αιτίων που καθορίζουν τη σημερινή μας πραγματικότητα προσφέρουν τεράστια εγκεφαλική ικανοποίηση. Κακά τα ψέμματα, άλλο νάσαι απροσάρμοστος και ανήξερος κι άλλο απροσάρμοστος που ξέρει. Μπορείς ακόμη και να διατηρήσεις λίγο χιούμορ παρόλη τη φρίκη που σε περιβάλλει.
_______________________________________________________
* Anthony Storr “Η δυναμική της δημιουργίας”